Symbool van Hollands Welvaren

In Nederland zijn veel historische gebouwen en andere overblijfselen van de Gouden Eeuw. De welvaart in de Lage Landen had destijds alles te maken met onze maritieme vaardigheid. Als zeevarende natie waren we niet te verslaan. De VOC replica ‘Amsterdam’ is een belangrijk symbool van Hollands Welvaren. Onlangs onderging het imposante schip een enorme opknapbeurt.

Houten boten hebben onderhoud nodig, zelfs als ze niet varen. Ook het VOC-schip ‘Amsterdam’, de replica van een Oost-Indiëvaarder die al sinds 1991 aan de steiger van het Scheepvaartmuseum ligt, kreeg onlangs een refit. De masten werden vernieuwd, de naden tussen de planken zijn schoongemaakt en opnieuw gebreeuwd en het schip werd rondom geschilderd. Nu kan het weer een aantal jaren mee.

Stranden

De originele Amsterdam, op basis waarvan deze replica is gemaakt, werd in 1748 gebouwd. Het vertrok in 1749 vanaf de plek waar het nu ligt afgemeerd, destijds bekend als ’s lands Zeemagazijn. Het schip zeilde naar Texel, waar het werd bevoorraad en de bemanning aan boord kwam. Ongeveer 330 man, waaronder 127 soldaten en vijf passagiers vertrokken met de Amsterdam richting Batavia. Op de Noordzee raakte het schip echter verzeild in een Zuidwesterstorm. Kapitein Willem Klump besloot te gaan schuilen in een baai bij Hastings, maar in het kolkende water liep het op een zandbank, waarbij het roer afbrak. Stuurloos in de storm besloot de kapitein het schip op het strand te laten stranden. De sfeer aan boord moet verschrikkelijk zijn geweest, want in de korte tocht vanaf Texel waren al 50 opvarenden overleden. Op het strand konden veel bemanningsleden en een deel van de lading worden gered. Het wrak werd de volgende dag al geplunderd en ligt nog altijd half vergaan aan de Britse kust. Plannen om het te bergen zijn tot nu toe altijd gestrand op de hoge kosten en de geringe historische opbrengst na berging. In 1982 werd besloten om een replica te bouwen. Deze werd in 1990 voltooid en was na dertig jaar toe aan een echte refit.

In 1982 werd besloten om een replica te bouwen. Deze werd in 1990 voltooid en was na dertig jaar toe aan een echte refit.

Breeuwen

Het opknappen van de VOC-replica was een flinke klus. Door de museumsluiting vanwege Covid-19 kon Het Scheepvaartmuseum extra tijd uittrekken voor het onderhoud. In totaal werkten er meer dan 50 mensen aan het schip, waaronder een timmer- en breeuwploeg, schilders, tuigers, mastenmakers en dokmedewerkers. Het onderwaterschip werd waterdicht gemaakt door het te breeuwen. In totaal werkten 25 breeuwers aan de romp. De oude naden tussen de ‘gangen’, de planken van de romp, werden schoongemaakt en gevuld met 500 kilo henneptouw. Vanwege de moderne milieueisen werd het niet afgewerkt met teer, maar met een alternatief, modern product. Deze langdurige klus werd volledig met de hand gedaan. Ook zijn slechte houtdelen van de romp vervangen en is het schip voorzien van een nieuwe laag verf. Daarnaast zijn de drie gehele masten, de stengen en de ra’s van het schip vernieuwd.

Symbool

Tussen 1982 en 1990 bouwden ruim 400 vrijwilligers de iroko-houten replica. Kort na de doop voer het trots voorop tijdens de intocht van Sail Amsterdam 1990. Sindsdien ligt het afgemeerd bij het Scheepvaartmuseum. De ‘Amsterdam’ heeft behalve museale en educatieve doeleinden ook een functie als symbool van de VOC-tijd. In de VOC Data Experience van het Scheepvaartmuseum krijgt de bezoeker een tablet waarop in augmented reality de data van ruim 500.000 VOC-opvarenden verschijnen. De bezoeker kan de gegevens bekijken en luisteren naar experts die antwoord geven op vragen zoals: voeren er slaven mee aan boord van een VOC-schip, hoe groot was de kans om terug te keren naar huis en wie verdient er nu eigenlijk een standbeeld? Zodra het museum weer is geopend, is de experience toegankelijk voor bezoekers.

De ‘Amsterdam’ heeft behalve museale en educatieve doeleinden ook een functie als symbool van de VOC-tijd.

Tijdcapsule

De renovatie van de Amsterdam kostte ruim een miljoen euro, geld dat werd opgebracht door sponsors en donateurs. Ook werden speciale acties georganiseerd. Zo werd het hout van de oude masten deels hergebruikt, onder andere in de vorm van kaasplanken die als souvenir zijn verkocht. In de hoofdmast is een tijdcapsule geplaatst, waarin de kinderburgemeester van Amsterdam een USB stick deponeerde. Daarop staan bestanden met foto’s van leerlingen van een Amsterdamse basisschool met een voorwerp dat ze mee aan boord zouden mogen meenemen en hun ideeën over de toekomst. Bij een volgende vervanging van de mast kan de capsule worden geopend. De verwachting is dat dit niet eerder zal zijn dan in 2046.

In de hoofdmast is een tijdcapsule geplaatst, waarin de kinderburgemeester van Amsterdam een USB stick deponeerde. Foto gemaakt door: Eddo Hartmann

Door

Geef een reactie