Mr. Frits: Is gelijkend te beschouwen als hetzelfde?Redactie

Mr. Frits: Is gelijkend te beschouwen als hetzelfde?

Hoeveel mag een nieuwe binnenbetimmering afwijken van de oorspronkelijke wanneer je jacht een varend monument is? Geen wiskundeopgave, maar wel een essentiële vraag voor de vordering van Piet Oranje.

Piet Oranje kocht een Lemsteraak, bouwjaar dertiger jaren van de vorige eeuw. Hij raakte op slag verliefd op dit unieke varend erfgoed. Hij besloot om het niet alleen te laten stralen en schilderen, maar geheel te laten restaureren en daarmee te behouden voor het nageslacht. Daarvoor schakelde Oranje een expert in. Het jacht was opgenomen in de registers van Stamboek Ronde en Platbodemjachten: De eigenaar had er alle belang bij zijn schip gerestaureerd te krijgen volgens de geldende richtlijnen van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodem-jachten, en van de Federatie Varend Erfgoed Nederland. Deze inschrijving heeft niet alleen een bepaalde status, maar vertegenwoordigt ook een economische waarde.

De Lemsteraak van Piet Oranje, bouwjaar dertiger van het vorige eeuw.

Oorspronkelijke interieur

Van het oorspronkelijke interieur werden foto’s gemaakt, omdat dit voor de restauratie volledig zou moeten worden verwijderd. Later zou het weer worden teruggeplaatst, inclusief details als houtsnijwerk, glas in lood en de uitschuifkooi met koperen sledes. Omdat het om een specialistisch project ging, kwam Oranje uit bij een timmerbedrijf met ervaring in dit soort restauratie-timmerprojecten. Na een halfjaar meldde de werf dat het lastig werd om de originele betimmering weer in het vaartuig te plaatsen. De werf kon sneller en goedkoper een geheel nieuwe betimmering plaatsen die ‘niet van origineel te onderscheiden’ zou zijn. Op basis van die belofte ging Oranje schoorvoetend akkoord. Afspraak was dat zoveel mogelijk elementen van het originele interieur teruggeplaatst zouden worden.

De maat vol

Helaas, zoals wel vaker bij dit soort projecten, werd de afbouw vele malen uitgesteld. Oranje kreeg regelmatig facturen. Nadat hij driekwart van het timmer-, lak- en schilderwerk had betaald, maar het geleverde werk daar zwaar bij achterliep, was voor hem de maat vol. De emoties liepen zo hoog op dat, onder begeleiding van een mediator, nieuwe afspraken werden gemaakt om het project af te wikkelen. De bouwbegeleider zou het afgeleverde werk beoordelen. Het resultaat stemde niet vrolijk. Het nieuwe eikenhout was niet in de kleur van het oude gelakt en het lakwerk was zijdeglans waar hoogglans was afgesproken. Afmetingen van kastdeuren waren verdubbeld waardoor minder deurtjes nodig waren – er was bespaard op arbeidsintensieve onderdelen. Het lijstwerk sloot niet op elkaar aan en kwam niet met de originele betimmering overeen. De trap was scheef geplaatst en het houtwerk was zichtbaar ‘geniet’, dus allesbehalve origineel.

Ook de conclusie van de Stamboek Stichting was vernietigend. Zij constateerde dat niet langer gesproken kan worden van een oorspronkelijk nautisch cultuurhistorisch waardevol geheel en dat het oorspronkelijke karakter als verloren beschouwd kan worden.

Procedure

Hiermee was het geschil een feit. Er volgde een procedure. De inzet was de tekst in de offerte namelijk dat een interieur zou worden gemaakt gelijkend op het oorspronkelijke. Oranje stelde dat tussen partijen was afgesproken dat er een authentieke betimmering, hetzelfde als de oorspronkelijke, zou worden geleverd. De werf zegt dat er nooit over authenticiteit is gesproken, alleen dat de betimmering op het oude moest líjken. Vandaar de aanhef van dit artikel: is gelijkend op nu te beschouwen als hetzelfde?

Helaas, in eerste instantie en in hoger beroep kon Oranje onvoldoende aantonen dat gelijkend moest worden uitgelegd als hetzelfde en dat er concrete afspraken waren gemaakt over de manier waarop de werkzaamheden door de aannemer moesten worden uitgevoerd. Het resultaat is dat Oranje blijft zitten met een schip waar nog wel mee gevaren kan worden, maar dat als varend Hollands erfgoed verloren is gegaan.

Heldere afspraken

Tip: Het maakt nogal uit of je een deur van de bouwmarkt laat plaatsen of een handgemaakte, massief eiken deur met koperbeslag. Beide doen waarvoor ze gebouwd zijn, namelijk open- en dichtgaan. Als je een project begint dat het ‘huis, tuin en keukentimmerwerk’ ontstijgt, zorg dan dat je met een professional volledig documenteert hoe de oude situatie was. Maak heldere afspraken over wat er wordt verwacht van de onderdelen die vervangen worden. Houd zo vaak mogelijk contact met de werf en laat deze de werkzaamheden met behulp van foto’s inzichtelijk maken. Op die manier hou je de kosten in de hand en kun je tijdig ingrijpen als het werk niet gaat zoals je je hebt voorgesteld.

Geef een reactie